Vận chuyển & Nhập khẩu Máy móc Trung Quốc: chi tiết, trọn gói về thủ tục và hàng dự án

Trung Quốc từ lâu đã được mệnh danh là “công xưởng của thế giới”, cung cấp phần lớn dây chuyền sản xuất, máy móc thiết bị cho thị trường Việt Nam. Từ máy công cụ CNC, máy ép nhựa, đến các loại xe cơ giới công trình và dây chuyền nhà máy toàn diện, nhu cầu nhập khẩu từ thị trường này luôn xếp hạng hàng đầu.

Tuy nhiên, nhập khẩu máy móc – đặc biệt là hàng dự án và hàng siêu trường siêu trọng (OOG) – chưa bao giờ là bài toán đơn giản. Doanh nghiệp thường xuyên đối mặt với các “khó khăn”: Áp sai mã HS dẫn đến phạt thuế, vướng mắc pháp lý khi nhập máy cũ (đã qua sử dụng), hay rủi ro mất an toàn khi vận chuyển các kiện hàng khổng lồ.

Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực logistics, TTL Cargo Max hướng dẫn toàn diện A-Z về Vận chuyển & Nhập khẩu Máy móc Trung Quốc, giúp quý khách nắm vững quy trình từ pháp lý, vận chuyển đến thông quan, đảm bảo hàng về an toàn và tối ưu chi phí.

Quy định pháp lý về việc nhập khẩu máy móc vào thị trường Việt Nam

Trước khi ký hợp đồng mua bán hoặc đặt cọc tiền, nghiên cứu pháp lý là bước “sống còn”. Sai sót ở khâu này có thể khiến lô hàng bị tái xuất hoặc nằm chờ tại cảng với chi phí lưu kho bãi (DEM/DET) khổng lồ.

a. Xác định Mã HS Code & Chính sách Thuế

Mã HS (Harmonized System Code) là chìa khóa mở cánh cửa nhập khẩu. Đối với máy móc, việc áp mã HS thường phức tạp do tính chất kỹ thuật cao của thiết bị.

• Tầm quan trọng: Mã HS quyết định thuế suất nhập khẩu và thuế VAT. Một số loại máy móc nông nghiệp được ưu đãi thuế VAT 0% hoặc 5%, trong khi máy công nghiệp thường là 8% hoặc 10% (tùy thời điểm chính sách giảm thuế).
• Tối ưu thuế với C/O Form E: Trung Quốc và ASEAN có hiệp định thương mại tự do (ACFTA). Nếu doanh nghiệp yêu cầu nhà cung cấp cung cấp C/O Form E (Certificate of Origin) hợp lệ, thuế nhập khẩu của đa số các loại máy móc sẽ về 0%.

Lưu ý: Cần kiểm tra kỹ tiêu chí xuất xứ trên C/O, thông tin phải khớp 100% với Invoice và B/L để tránh bị Hải quan bác bỏ C/O.

b. Quy định “Khắt khe” về Nhập khẩu Máy móc cũ (đã qua sử dụng)

Rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam lựa chọn nhập dây chuyền máy móc cũ để tiết kiệm chi phí đầu tư. Tuy nhiên, đây là mảng chịu sự quản lý chặt chẽ nhất theo Quyết định 28/2022/QĐ-TTg. Để nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng, doanh nghiệp cần đáp ứng 2 điều kiện tiên quyết:

1. Tuổi thiết bị: Không được vượt quá 10 năm tính từ năm sản xuất đến năm nhập khẩu (trừ một số trường hợp đặc biệt được quy định riêng).
2. Tiêu chuẩn sản xuất: Phải được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) hoặc Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) của Việt Nam, hoặc tiêu chuẩn của các nước G7, Hàn Quốc.

Hồ sơ bắt buộc: Ngoài bộ chứng từ thông thường, doanh nghiệp phải nộp Chứng thư giám định được cấp bởi tổ chức giám định được chỉ định. Việc giám định có thể thực hiện tại nước xuất khẩu (trước khi xếp hàng) hoặc tại cửa khẩu nhập (khi hàng về).

c. Giải pháp cho Hàng Dự án: Đăng ký “Danh mục đồng bộ”

Đối với các dự án lớn, một dây chuyền máy móc (ví dụ: dây chuyền sản xuất gạch, nhà máy điện) không thể đóng hết trong 1 container mà phải tháo rời thành hàng chục, hàng trăm kiện, về thành nhiều lô hàng khác nhau.

• Vấn đề: Nếu nhập lẻ tẻ, Hải quan có thể phân loại các bộ phận tháo rời là “linh kiện, phụ tùng” (thường có thuế suất cao) thay vì “máy móc đồng bộ” (thuế thấp hoặc 0%).
• Giải pháp: Doanh nghiệp cần làm thủ tục Đăng ký danh mục máy móc thiết bị đồng bộ tại Chi cục Hải quan nơi mở tờ khai trước khi lô hàng đầu tiên cập cảng.

Lợi ích: Toàn bộ các lô hàng sau đó (dù về nhiều đợt) đều sẽ được trừ lùi vào danh mục này và hưởng chung 1 mã HS của máy chính, giúp đồng bộ hóa thuế suất và đơn giản hóa thủ tục.

Giải pháp vận chuyển và tối ưu chi phí logistics

a. Lựa chọn phương thức Vận chuyển: Đường bộ hay Đường biển?

Tùy thuộc vào địa chỉ nhà máy và tính chất hàng hóa, chúng ta có 2 kịch bản chính:

1. Vận chuyển đường bộ (Cross-border Trucking):

• Tuyến: Đi qua các cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn), Tân Thanh, hoặc Móng Cái (Quảng Ninh).
• Ưu điểm: Thời gian cực nhanh (3-5 ngày từ Quảng Châu về Hà Nội), linh hoạt, giao hàng thẳng đến chân công trình (Door-to-Door) mà không cần chuyển tải nhiều lần.
• Phù hợp: Hàng dự án miền Bắc, hàng cần giao gấp, hoặc các loại máy móc kích thước vừa phải có thể đi xe tải/xe fooc.

2. Vận chuyển đường biển (Sea Freight):

• Tuyến: Từ các cảng lớn (Shanghai, Ningbo, Shenzhen, Qingdao) về Hải Phòng, Tiên Sa (Đà Nẵng), Cát Lái/Cái Mép (HCM/Vũng Tàu).
• Ưu điểm: Chi phí thấp hơn cho hàng số lượng lớn (Volume lớn), an toàn hơn cho các kiện hàng quá khổ quá tải cực lớn.
• Phù hợp: Hàng dự án miền Nam/Trung, hàng đóng Container số lượng lớn.

b. Giải pháp cho Hàng Siêu trường Siêu trọng (OOG – Out of Gauge)

Hàng OOG là những kiện hàng có kích thước hoặc trọng lượng vượt quá tiêu chuẩn của container thường (20’DC/40’HC). Với loại hàng này, không thể dùng phương pháp thông thường. Phương án thiết bị chuyên dụng:

• Container Flat Rack (FR): Loại cont không có mái và vách 2 bên, sàn gia cố cực khỏe. Dành cho máy móc quá khổ chiều rộng hoặc chiều cao.
• Container Open Top (OT): Loại cont hở mái, phủ bạt. Dành cho máy quá khổ chiều cao, cần cẩu để cẩu hàng từ trên xuống.
• Tàu hàng rời (Break Bulk Vessel): Khi kiện hàng quá lớn (ví dụ: tua-bin gió, nồi hơi công nghiệp nặng hàng trăm tấn) không thể đặt lên bất kỳ loại cont nào, tàu hàng rời là lựa chọn duy nhất. Hàng được đặt trực tiếp dưới hầm tàu hoặc trên boong.

c. Lưu ý về chằng buộc hàng hóa (Lashing & Chocking)

Một trong những rủi ro lớn nhất khi vận chuyển máy móc là hàng bị xô lệch, va đập gây móp méo, hư hỏng vi mạch bên trong.

• Quy trình Lashing (chằng buộc) và Chocking (chèn lót) phải được thực hiện bởi đội ngũ kỹ thuật chuyên nghiệp.
• Sử dụng dây đai composite, xích chịu lực, gỗ chèn chuyên dụng.
• Đối với hàng OOG đi biển, hãng tàu thường yêu cầu Chứng thư Lashing (Lashing Certificate) để đảm bảo an toàn hàng hải trước khi cho phép xếp hàng lên tàu.

Thông quan khi máy móc về tới cửa khẩu

a. Bộ hồ sơ Hải quan Tiêu chuẩn

Một bộ hồ sơ đúng chuẩn để mở tờ khai bao gồm:

• Sales Contract (Hợp đồng thương mại).
• Commercial Invoice (Hóa đơn thương mại).
• Packing List (Phiếu đóng gói chi tiết – Cần ghi rõ kích thước, trọng lượng từng kiện).
• Bill of Lading / Trucking Bill (Vận đơn).
• C/O Form E (Bản gốc hoặc bản điện tử).
• Catalog/Tài liệu kỹ thuật của máy (Rất quan trọng để giải trình mã HS).

b. Kiểm tra Chuyên ngành & Đăng kiểm

Không phải máy móc nào cũng được thông quan ngay. Một số nhóm hàng đặc thù phải qua bước kiểm tra chuyên ngành:

• Đăng kiểm xe máy chuyên dùng: Các loại xe như xe xúc, xe ủi, xe lu, xe cẩu, xe nâng… (thuộc quản lý của Bộ GTVT) bắt buộc phải làm thủ tục đăng kiểm. Quy trình: Mở tờ khai (tạm giải phóng hàng về kho bảo quản) -> Đăng ký hồ sơ tại Cục Đăng kiểm -> Cán bộ đăng kiểm đến kiểm tra thực tế (chạy thử, kiểm tra số khung số máy) -> Cấp giấy chứng nhận -> Thông quan.
• Kiểm tra hiệu suất năng lượng: Áp dụng cho động cơ điện, máy phát điện, nồi hơi…
• Kiểm tra chất lượng (Bộ KHCN): Áp dụng cho một số loại máy móc có khả năng gây mất an toàn (nhóm 2).

c. Xử lý tham vấn giá (nếu có)

Hàng máy móc Trung Quốc thường có biên độ giá rất rộng. Hải quan thường nghi ngờ doanh nghiệp khai báo giá thấp (Under-value) để trốn thuế. Khi bị yêu cầu tham vấn giá, doanh nghiệp cần bình tĩnh chuẩn bị:

• Hợp đồng ngoại thương chi tiết.
• Chứng từ thanh toán ngân hàng (T/T, L/C) – Đây là bằng chứng thép.
• Email giao dịch/đàm phán giá cả.
• Giải trình kỹ thuật (máy cấu hình thấp thì giá thấp).

Vận chuyển nội địa và đưa hàng về lắp đặt

Đừng chủ quan khi hàng đã ra khỏi cảng. Quãng đường từ cảng về nhà máy (Last Mile) thường tiềm ẩn nhiều rủi ro vật lý nhất đối với hàng siêu trường siêu trọng.

a. Khảo sát tuyến đường

Với các kiện hàng có chiều cao >4.5m hoặc chiều rộng >3m, bắt buộc phải khảo sát tuyến đường trước khi chạy.

• Mục đích: Phát hiện các chướng ngại vật như: Cầu vượt có độ tĩnh không thấp, dây điện sà thấp, cầu yếu tải trọng thấp, các khúc cua quá gắt mà xe rơ-moóc dài không thể quay đầu.
• Kết quả: Lên phương án tháo dỡ chướng ngại vật hoặc tìm lộ trình thay thế.

b. Giấy phép lưu hành đặc biệt

Xe vận chuyển hàng quá khổ quá tải không được phép lưu thông tự do. Đơn vị vận tải phải xin Giấy phép lưu hành đặc biệt từ Sở Giao thông Vận tải hoặc Tổng cục Đường bộ. Việc chạy “chui” không giấy phép có thể dẫn đến việc bị giữ xe, phạt nặng và chậm tiến độ dự án.

c. Đưa hàng vào vị trí lắp đặt

Nhiều công trình không có sẵn cẩu trục hoặc xe nâng đủ lớn. Đơn vị vận chuyển chuyên nghiệp cần cung cấp dịch vụ trọn gói: Thuê cẩu Kato chuyên dụng, dùng rùa đẩy máy, kích thủy lực để đưa máy vào đúng bệ móng trong nhà xưởng.

Kết luận & Lời khuyên từ TTL Cargo Max

Nhập khẩu máy móc thiết bị từ Trung Quốc là một quy trình tổng hòa giữa Am hiểu pháp lý và Năng lực kỹ thuật. Đặc biệt với hàng dự án, hàng siêu trường siêu trọng, sai một ly không chỉ đi một dặm mà còn đi kèm hàng tỷ đồng chi phí phát sinh.

TTL Cargo Max tổng kết 3 Chìa khóa vàng cho doanh nghiệp nhập khẩu:

1. Chuẩn bị kỹ: Rà soát mã HS và quy định máy cũ/mới ngay từ đầu.
2. Hợp đồng chặt: Ràng buộc trách nhiệm của người bán về C/O Form E và quy cách đóng gói.
3. Chọn đối tác đúng: Làm việc với đơn vị Forwarder/Logistics có kinh nghiệm thực chiến về hàng dự án (Project Cargo) để xử lý các tình huống phát sinh một cách êm đẹp.

Bạn đang có dự án nhập khẩu dây chuyền máy móc từ Trung Quốc? Bạn lo lắng về thủ tục đăng kiểm hay phương án vận chuyển hàng quá khổ?

Hãy để lại thông tin hoặc liên hệ ngay với chúng tôi để nhận được tư vấn sơ bộ và Bảng báo giá (Quotation) chi tiết nhất cho lộ trình hàng hóa của bạn.