Điều kiện để hàng hóa “Made in UK” được hưởng thuế 0% theo UKVFTA (Cập nhật mới nhất)

Trong bối cảnh dòng chảy thương mại Việt Nam – Anh (UK) không ngừng bứt phá, Hiệp định Thương mại tự do UKVFTA chính là “chìa khóa vàng” giúp các doanh nghiệp nhập khẩu Việt Nam tối ưu hóa lợi nhuận thông qua các ưu đãi thuế quan vượt trội. Hiện nay, lộ trình cắt giảm thuế đã chạm ngưỡng 0% đối với phần lớn các mặt hàng chủ lực từ máy móc, dược phẩm đến thực phẩm cao cấp. Tuy nhiên, một thực tế đầy thách thức đang diễn ra: hàng loạt lô hàng “Made in UK” vẫn bị từ chối hưởng thuế ưu đãi, buộc doanh nghiệp phải đóng thuế MFN đỏ rực chỉ vì những sai sót trong khâu chứng minh nguồn gốc.

Điểm mấu chốt nằm ở sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong hậu Brexit: Hàng nhập khẩu từ Anh vào Việt Nam hoàn toàn không sử dụng C/O mẫu EUR.1 bản giấy. Thay vào đó, doanh nghiệp phải chuyển dịch sang cơ chế Tự chứng nhận xuất xứ (Self-certification) trên chứng từ thương mại. Để chạm tay vào mức thuế 0%, nhà nhập khẩu cần nắm vững “kiềng ba chân” cốt tử: hàng hóa phải được sản xuất ở UK, được vận chuyển trực tiếp và tính hợp lệ tuyệt đối của lời khai xuất xứ trên hóa đơn thương mại.

TTL Cargo Max sẽ phân tích chuyên sâu các điều kiện pháp lý mới nhất, giúp bạn xây dựng bộ checklist kiểm soát rủi ro hoàn hảo, loại bỏ nguy cơ bị truy thu thuế và tận dụng triệt để lợi thế cạnh tranh từ hàng hóa Vương quốc Anh.

Tìm hiểu UKVFTA là gì?

Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland (UKVFTA) chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2021. Đây là hiệp định “song sinh” kế thừa hầu hết các nội dung quan trọng từ Hiệp định EVFTA (Việt Nam – EU), nhưng được điều chỉnh để phù hợp với quan hệ thương mại riêng biệt giữa hai quốc gia sau khi Anh rời khỏi Liên minh Châu Âu (Brexit).

Đối với doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam, UKVFTA không chỉ là một văn bản pháp lý mà là công cụ tối ưu chi phí cực kỳ hiệu quả. Theo lộ trình, đến năm 2026, phần lớn các dòng thuế nhập khẩu từ Anh vào Việt Nam như máy móc thiết bị, dược phẩm, rượu vang và thực phẩm chức năng đã đạt ngưỡng 0% hoặc đang ở giai đoạn cắt giảm sâu.

3 điều kiện cần có để hàng hóa “Made in UK” được hưởng thuế ưu đãi

a. Hàng hóa phải được sản xuất hoặc gia công chế biến đầy đủ tại UK

Hàng hóa không thể nghiễm nhiên được coi là có xuất xứ UK nếu chỉ đi qua lãnh thổ nước này. Có hai nhóm tiêu chí chính mà nhà nhập khẩu cần đối chiếu:

1. Xuất xứ thuần túy (Wholly Obtained – WO): Áp dụng cho các sản phẩm tự nhiên như khoáng sản khai thác tại Anh, động vật sống sinh ra và lớn lên tại Anh, hoặc sản phẩm nông nghiệp thu hoạch tại đây.
2. Xuất xứ không thuần túy (Non-WO): Đây là trường hợp phổ biến nhất đối với hàng công nghiệp. Hàng hóa có sử dụng nguyên liệu từ nước thứ ba (như Trung Quốc, Mỹ…) phải trải qua quá trình gia công, chế biến tại UK để đạt được sự “biến đổi cơ bản”.

b. Hàng hóa phải được vận chuyển từ UK về Việt Nam

Quy tắc vận chuyển trực tiếp nhằm đảm bảo hàng hóa không bị thay đổi bản chất hoặc tráo đổi trong quá trình vận chuyển.

1. Vận chuyển thẳng: Hàng đi từ cảng Felixstowe, Southampton, London Gateway hay sân bay Heathrow trực tiếp về Việt Nam.
2. Vận chuyển qua nước trung chuyển: Hàng hóa có thể quá cảnh qua các cảng tại EU, Singapore hoặc các quốc gia khác với điều kiện:
   • Hàng nằm dưới sự giám sát của cơ quan hải quan nước quá cảnh.
   • Không tham gia vào bất kỳ quy trình sản xuất, gia công nào khác ngoài việc bốc dỡ, lưu kho hoặc các công việc nhằm bảo quản hàng hóa trong tình trạng tốt.

c. Có chứng từ tự chứng minh xuất xứ hàng hóa

Đây là điểm mà các doanh nghiệp nhập khẩu thường xuyên mắc sai lầm nhất. Cần lưu ý: Hàng nhập khẩu từ UK vào Việt Nam KHÔNG sử dụng C/O bản giấy do cơ quan thẩm quyền cấp. Thay vào đó, Hiệp định UKVFTA áp dụng cơ chế Tự chứng nhận xuất xứ. Nhà xuất khẩu UK sẽ tự phát hành một lời khai về xuất xứ (Origin Declaration) trực tiếp trên các chứng từ thương mại.

• Hình thức: Lời khai xuất xứ phải được in, đóng dấu hoặc đánh máy trên Hóa đơn (Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List) hoặc Phiếu giao hàng (Delivery Note).
• Nội dung lời khai: Phải tuân thủ đúng mẫu văn bản quy định tại hiệp định, cụ thể: “The exporter of the products covered by this document (customs authorisation No …) declares that, except where otherwise clearly indicated, these products are of UK preferential origin.”
• Mã số định danh: Lô hàng có giá trị trên 6.000 Euro: Nhà xuất khẩu phải có số định danh (EORI number), và thể hiện trên chứng từ hàng hóa (thường là commercial invoice)

Lưu ý: Đối với lô hàng có giá trị dưới 6.000 Euro: Bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng có quyền tự khai mà không cần mã số định danh đặc biệt. Không cần phải có mã số EORI.

Những sai lầm khiến hàng hóa không được hưởng thuế ưu đãi

Dù hàng hóa thực sự được làm tại Anh, nhưng chỉ cần sai sót về mặt chứng từ, doanh nghiệp vẫn bị truy thu thuế MFN rất cao. Dưới đây là các lỗi phổ biến:

1. Sai cấu trúc câu chữ: Hải quan Việt Nam rất khắt khe với nội dung lời khai tự chứng nhận. Việc thiếu một từ “preferential” hoặc ghi sai số Hiệp định có thể khiến chứng từ bị bác bỏ.
2. Người ký không có thẩm quyền: Mặc dù là tự chứng nhận, nhưng người ký văn bản này phải là người có trách nhiệm và hiểu rõ về nguồn gốc hàng hóa của công ty xuất khẩu.
3. Sử dụng sai mẫu từ EVFTA: Một số doanh nghiệp vẫn dùng mẫu lời khai của hiệp định EVFTA (có chữ “European Union origin”) cho hàng UK. Đây là lỗi cơ bản nhưng cực kỳ nghiêm trọng vì sau Brexit, hàng UK không còn là hàng EU.

Một số câu hỏi thường gặp về UKVFTA

Việc hiểu rõ và tận dụng những ưu điểm của FTA là lợi thuế tuyệt vời cho các nhà nhập khẩu. Đối với UKVFTA là một FTA thế hệ mới, nhiều doanh nghiệp còn nhiều bỡ ngỡ khi lần đầu nhập khẩu hàng hóa từ UK. Do đó, hãy liên hệ ngay với TTL Cargo Max để được tư vấn và hỗ trợ tối đa về thủ tục cũng như báo giá chi phí logistics.